Isang Taon Matapos ang “Mahiya Naman Kayo” — Ano Na Ngayon?

Hulyo 28, 2025. Sa harap ng buong bansa, sinabi ni Pangulong Marcos sa mga nagnakaw ng flood control funds: “Mahiya naman kayo.” Isang taon na ang lumipas. So — ano na?

Naaalala mo pa ba ang eksena?

Sa kanyang ika-apat na SONA, nagtayo si Marcos sa harap ng Kongreso at ng bansa — at sa harap ng mga mismong nagnanakaw sa pamahalaan — at sinabi niya nang diretso:

“Mahiya naman kayo.”

Viral agad. Nag-circulate sa lahat ng grupo chat. Pina-screenshot. Na-meme. At para sa maraming Pilipino — para sa unang pagkakataon sa mahabang panahon — may pakiramdam na may nangyayari na.

Pero ito ang tanong na hindi mapigilan ng sinuman:

Isang taon na ang lumipas. Hiya na ba sila? O nagpapatuloy pa rin?

Para sa buong konteksto ng flood control scandal — mula sa simula hanggang sa SONA 2026 — basahin ang aming Flood Control Scandal Philippines 2026: ₱20 Bilyon, ₱800M Nabalik — Saan Ang Natitira?

Pero Bago Pa — Tingnan Natin Kung Gaano Ka-Apektado ang mga Pilipino Online

Bago natin i-dissect ang mga numero ng kaso at recovered funds — may isang bagay na dapat nating pag-usapan.

Ang galit ng mga Pilipino sa flood control ay hindi nawala. Lumakas pa.

Ayon sa bagong social listening study ng Capstone-Intel Corporation na sumasaklaw sa isang taon ng public Facebook posts — mula Hunyo 24, 2025 hanggang Hunyo 24, 2026 — ang flood control ay ang pinaka-high-engagement na topic sa lahat ng disaster-related discussions sa Facebook Philippines.

At ito ang nakakagulat:

Hindi siya nanguna dahil siya ang pinaka-maraming posts. Sa katunayan, ang typhoons at heavy rain ay may mas maraming posts — 36% ng total disaster conversations.

Ang flood control, corruption, at public accountability? 19.5% lang ng discussions.

Pero ang engagement score nila? 30,116,613.6 — mahigit doble kaysa sa weather-related posts na 13,917,621.7.

Ibig sabihin — kapag nag-post ang Pilipino tungkol sa baha, hindi siya nag-e-engage nang gaano. Pero kapag nag-post tungkol sa flood control corruption at accountability? Lahat ay nagre-react. Nagko-comment. Nagsha-share.

Sinabi ni Capstone-Intel Research Director Kaye Domingo: “This isn’t the first time flood control has dominated the conversation. Capstone-Intel’s SONA-focused report last month found it was the top issue Filipinos wanted addressed — and this year-long study shows that the engagement wasn’t a passing moment, but a consistent pattern across an entire year of disaster-related discussions online.”

Para i-translate ito sa mas simpleng salita: ang mga Pilipino ay hindi lang nagtatanong kung kailan titigil ang ulan. Nagtatanong sila kung saan napunta ang pera.

At iyon — ang tanong na iyon — ang syang pinaka-engaging na tanong sa buong taon.

Muna, Alalahanin Natin: Gaano Kalaki ang Ninakaw?

Kailangan nating simulan dito — dahil kapag hindi mo nai-visualize ang sukat ng problema, madaling mawala ang galit.

₱20 bilyon. Iyon ang rough estimate ng ninakaw sa flood control funds.

Para ma-feel mo kung gaano ito kalaki:

• Sapat para magtayo ng 100,000 bagong klasrum sa buong Pilipinas
• Sapat para magbigay ng libreng sakay sa MRT at LRT sa loob ng halos tatlong taon
• Sapat para magpadala ng 400,000 estudyante sa kolehiyo nang libre — lahat ng gastos kasama

At bukod sa pera — may human cost pa.

Noong mga bagyong dumatong sa Luzon at Visayas sa nakalipas na dalawang taon, ang baha ay mas mataas, mas matagal, at mas delikado kaysa dapat — dahil ang mga flood control structures na dapat ay naroroon ay hindi umiiral. Ghost projects lang sila sa papel.

Yung pera para sa mga istruktura na iyon? Napunta sa bulsa ng mga kontraktor at opisyal.

Iyon ang tunay na gastos ng flood control corruption. Hindi lang pera. Buhay.

Okay, So Ano Ang Nangyari Sa Loob ng Isang Taon?

Fair lang magbigay ng credit kung may credit na dapat ibigay. At may nangyari nga — kahit hindi pa sapat para sa maraming tao.

✅ Ang mga nagpositive

Cases filed laban sa mahigit 30 katao. Ayon sa pinakabagong datos, may mga kaso na laban sa hindi bababa sa 30 indibidwal sa iba’t ibang korte. Kasama dito:

• Hindi bababa sa 24 na opisyal ng DPWH
• Si Senator Jinggoy Estrada — inaresto sa loob mismo ng Senado noong Hunyo 1, 2026, at kasalukuyang nakakulong
• Si dating Senator Bong Revilla — sumurrender sa kaso ng alleged ₱92.8 milyong ghost flood control project sa Pandi, Bulacan
• 20 DPWH personnel sa Cebu — nasakdal ng NBI ng pitong kaso kasama ang malversation, perjury, at falsification

₱841 milyon nabalik. Hindi maliit na halaga iyon sa absolute terms. Pero kumpara sa ₱20 bilyon? Iyon ay 4.2% lang ng total. Para i-visualize: kung nagnanakaw ka ng ₱1,000 at nagbalik ka ng ₱42 — anong tawag mo roon?

DPWH pinaliit ang flood control budget. Sa ilalim ni bagong DPWH Secretary Vince Dizon, inalis ang ₱252 bilyon worth ng locally-funded flood control projects mula sa proposed 2026 national budget — para hindi na maulit ang nakaraan.

ICI nagre-recommend ng karagdagang cases. Ang Independent Commission for Infrastructure ay nagrekomenda ng filing ng charges laban sa walong kongresista na may kaugnayan sa mga kontraktor — at nagpapadala ng mga dokumento sa Ombudsman.

❌ Ang mga hindi pa okay

Si Zaldy Co ay at large pa rin. Ito ang pinaka-frustrating na detalye sa buong kwento.

Si Former Ako Bicol Representative Elizaldy “Zaldy” Co — na konektado sa maraming construction companies na may malaking parte ng flood control contracts — ay nananatiling nagtatago. Hindi pa nahuhuli. At habang nagtatago siya, nagpapatuloy ang imbestigasyon — pero wala siyang nasasagot.

₱19.2 bilyon — saan pa? ₱841 milyon ang nabalik. ₱20 bilyon ang nawala. Ibig sabihin, mahigit ₱19 bilyon ang hindi pa nababawi. At ang katotohanan ay — ang karamihan niyan ay malamang hindi na mababawi kailanman. Nawala na sa sistema.

Marami pa ring nagtatrabaho sa gobyerno. Kahit may kaso na sila — o habang inaalam pa kung may kaso sila — maraming opisyal ang naka-connect sa flood control scandal ay nagpapatuloy na may posisyon sa pamahalaan. Wala pang malawak na overhaul ng sistema.

Baha pa rin. Ito ang pinaka-masakit na katotohanan. Kahit nagnanakaw, kahit may kaso, kahit may sinabi ang Pangulo — umaapaw pa rin ang baha sa parehong mga lugar. Dahil ang mga ghost projects ay hindi nagbabago ng totoong flood infrastructure. At ang pagtatayo ng bagong istruktura ay tatagal ng maraming taon pa.

Ang Tinanong ng Rappler — At Ang Tanong na Dapat Nating Itanong

Sa kanilang one-year accountability report, tinanong ng Rappler ang isang simpleng tanong:

“Can Marcos really get to the bottom of this multi-billion corruption scheme?”

Hindi nila sinagot nang diretso. At marahil, hindi pa tayo makakasagot.

Pero may mas malalim na tanong na dapat nating itanong bilang mga mamamayan:

Sapat ba ang mga nangyayari — o ginagawa lang itong mukhang sapat?

Isipin mo ito:

• 30 nasakdal. Pero ang iba sa kanila ay patuloy na may posisyon.
• ₱841M nabalik. Pero 4.2% lang iyon ng total losses.
• Bagong DPWH Secretary. Pero ang mga dating may posisyon na involved — marami pa rin.
• “Mahiya naman kayo.” Pero si Zaldy Co ay hindi pa nahuhuli.

Hindi ito pagiging negatibo. Ito ay pagiging tumpak.

Bakit Ito Mahalaga Para Sa’yo — Kahit Hindi Ka Sa DPWH

Alam na nating lahat na ang flood control corruption ay “malaking bagay.” Pero minsan kailangan nating i-connect ang malaking kwento sa ating pang-araw-araw na buhay.

Kaya ito ay mahalaga sa iyo:

Una — ang pera ay galing sa’yo. Ang buwis na binabawas sa iyong sweldo bawat buwan — iyon ang pondo ng gobyerno. Iyon ang pera na dapat napunta sa flood control. So technically, may parte kang ninakaw sa’yo.

Pangalawa — ang baha ay nararamdaman mo. Kung Pilipino ka — kahit saan ka sa bansa — naranasan mo na ang baha. Sa commute. Sa bahay. Sa trabaho. At ang ilan sa mga bahang iyon ay maaaring mas mababa — o hindi nangyari — kung ang flood control infrastructure ay talagang naitayo.

Pangatlo — ang ekonomiya ay naapektuhan ka. Ayon sa Finance Secretary Ralph Recto, ang ghost flood control projects ay nagdulot ng ₱42.3 bilyon hanggang ₱118.5 bilyon na pagkalugi sa ekonomiya — equivalent to 95,000 hanggang 266,000 trabaho. Kahit hindi ka direktang nawalan ng trabaho — ang ripple effect ng economic loss na iyon ay nararamdaman ng lahat.

So Ano Ang Dapat Nating Gawin Bilang Mga Mamamayan?

Hindi ito pagtaas ng kamao at pagmamartsa sa Luneta — kahit valid iyon.

Ito ang mas praktikal:

1. Huwag kalimutan. Ang pinaka-epektibong armas ng mga nagnanakaw ay ang ating maikling alaala. Kapag lumipas ang balita — nalimutan. Kapag nalimutan — walang accountability. Huwag hayaang mangyari iyon.

2. Bantayan ang mga kaso. Sino sa 30 nasakdal ang nahatulan na? Sino ang nakalaya pa rin? Sino ang at large? Ang pagsubaybay sa mga kaso — kahit sa news lang — ay isang anyo ng civic participation.

3. Itanong sa inyong mga kinatawan. Ang inyong Kongresista at Senador ay may responsibilidad sa pagsisigurado na ang mga kaso ay hindi mapabagal o mapawala. Mayroon silang kapangyarihang mag-imbestiga, mag-summon ng mga opisyal, at magpasa ng mas matatag na batas laban sa korupsyon.

4. Iboto nang may kaalam. Sa 2028 — ang lahat ng ito ay magiging bahagi ng ating batting average ng bawat kandidato. Ang mga pangalan na lumabas sa flood control scandal — anong side sila? Anong ginawa nila? Iyon ang dapat mong itanong bago ka bumoto.

Nagsisimula ang lahat sa boto. Basahin ang aming Gen Z at ang Boto: Nagvo-vote Ba Talaga Sila? — kung paano ang iyong boto ay direktang nakakaapekto sa mga taong responsible sa mga ganitong patakaran.

Ang arrest ni Jinggoy Estrada dahil sa flood control ay isa sa mga nag-trigger ng “Senateflix.” Basahin ang aming Senateflix Explained para sa buong kwento kung paano naging Senate crisis ang isang arrest.

Isang taon na matapos ang “Mahiya naman kayo.”

May hiya na ba sila?

Depende sa kung kanino ka nagtatanong. At depende sa kung ano ang standard mo ng hiya.

Para sa ating mga nagbabayad ng buwis — na nagbabasa ng balita habang naghihintay ng siksik na jeep sa baha — ang sagot ay malinaw:

Hindi pa. Hindi pa sapat.

SANGGUNIAN / FOOTNOTES

1. Rappler, “Marcos promised a crackdown on flood control corruption. What happened a year later?”, July 2026.
2. Daily Tribune, “TIMELINE: FLOOD CONTROL SCANDAL”, February 11, 2026.
3. GMA News Online, “The corruption of Philippine flood control projects”, April 16, 2026.
4. Manila Bulletin, “20 DPWH personnel, private individuals face cases over ‘anomalous’ flood control projects in Cebu”, August 4, 2026.
5. Philstar.com, “Flood control complaints filed vs DPWH-Cebu execs”, August 5, 2026.
6. Philippine News Agency, “Palace: Flood control cases remain under investigation”, July 16, 2026.
7. PCIJ.org, “One Year After the Flood-Control Speech: Probes, Protests, and the President’s Possible Culpability”, July 26, 2026.
8. Rolling Stone Philippines, “The DPWH Flood Control Projects Scandal: The Latest News and Updates”, December 2025.
9. Capstone-Intel Corporation, “Flood control issues topped FB engagement despite fewer posts: report”, August 13, 2026.