“Kabataan ang pag-asa ng bayan” — pero gaano sila ka-active sa actual na pagboto? Para sa bawat first time voter sa Pilipinas at sa lahat ng gustong umintindi — usap-usapan natin.

Kung ikaw ay nasa pagitan ng 18 at 28 years old ngayon, ikaw ay nasa isa sa pinakamalaking at pinakainfluential na grupo ng voters sa kasaysayan ng Pilipinas. At kung first time voter ka pa — o malapit ka nang maging isa — mas importante pa ito para sa’yo.

Hindi ito exaggeration.

Sa 2025 midterm elections, ang mga Millennial at Gen Z voters ay bumubuo na ng 63% ng total registered voters — halos 41 milyong tao. Malayo na ‘yan sa 56% noong 2022. Sa bawat 3 boto, 2 ay galing sa kabataan. At sa 2028? Mas malaki pa iyon.

Kaya ang tanong hindi na kung “puwede bang bumoto ang kabataan.”

Ang tanong ay: gusto ba nila? At kung ikaw ay first time voter — ano ba talaga ang dapat mong malaman?

Handa Sila — Pero May Kondisyon

Eto ang totoo sa Gen Z voters. Hindi sila apathetic — hindi sila walang pakialam. Madalas, mas may pakialam sila kaysa sa nakaraang henerasyon. Sila ang nagpost ng mga infographics tungkol sa human rights. Sila ang nag-call out ng fake news sa comments. Sila ang lumabas ng rallies para sa mga isyung hindi nila personally naramdaman.

Pero kapag dating sa voting booths? Merong disconnect.

Ayon sa Capstone-Intel, kalahati ng mga Gen Z ang nagku-kuha ng kanilang balita mula sa social media — TikTok, Instagram, Facebook, X. Ibid sabihin, ang kanilang political awareness ay real at mataas. Pero ang awareness ay hindi automatic na nagiging aksyon sa botohang iyon.

Bakit? Kasi para sa maraming Gen Z, ang traditional politics ay parang isang sistema na hindi para sa kanila — kahit sila mismo ang dapat na pinaka-malaki ang stake dito.

Yung Mga Isyung Pinaka-Importante Sa Kanila

Kung gusto mong makuha ang boto ng Gen Z, dapat alam mo kung ano ang kanilang iniisip. Ang mga pangunahing isyu para sa Gen Z ay climate change, social justice, at economic reform — at sa Philippine context, ito ay nag-translate sa mga ganito:

Trabaho at sahod. Ang Gen Z ay ang henerasyong pumasok sa workforce sa gitna ng pandemic, inflation, at unstable job market. Hindi lang sila nagtatanong kung may trabaho — nagtatanong sila kung worth it ang trabaho.

Mahal na buhay. Kapareho ng lahat ng Pilipino, nararamdaman din ng Gen Z ang presyo ng bigas, ng upa, ng commute. Pero para sa kanila, mas matindi — kasi sinimulan pa lang nila ang independent na buhay sa panahon na lahat ay mahal na.

Mental health. Ayon sa pananaliksik, ang isa sa bawat walong adolescents ay namumuhay na may diagnosable mental disorder — at ang Gen Z ang pinakabukas tungkol dito. Gusto nilang makita ang mga pulitikong sineseryoso ang mental health, hindi lang bilang buzzword kundi bilang patakaran.

Disinformation. Sila ang henerasyong lumaki sa internet — kaya sila rin ang pinakaaware kung gaano kadali ang kumalat ng maling impormasyon. Gusto nila ng mga lider na matapat at transparent, hindi yung may script.

Para sa First Time Voters: Bakit Nakakalito ang Proseso

Okay, alam na natin ang kanilang isyu. So bakit may mga first time voter sa Pilipinas pa rin na hindi nakakarating sa polls?

Una, ang proseso mismo ay nakakalito. Voter registration deadlines, precinct locations, COMELEC requirements — lahat ito ay hindi intuitive. Para sa mga unang beses na magboboto, maraming hindi sigurado: saan pumunta, anong dalhin, paano bumoto ng tama. At kadalasan, walang gustong magtanong kasi mukhang dapat ay alam mo na.

(Quick guide: Kailangan mong mag-register sa COMELEC bago ang registration deadline — check ang comelec.gov.ph para sa pinakabagong schedule. Dalhin ang valid ID. Pagkatapos, hanapin ang iyong precinct number sa COMELEC website bago ang election day.)

Pangalawa, merong trust issue. Kapag nakikita ng Gen Z na ang mga nanalo ay yung may pinakamaraming pera para sa campaign ads — hindi yung pinaka-qualified — mahirap kumbinsihin silang “importante ang iyong boto.”

Pangatlo, information overload mixed with disinformation. Alam nila na maraming fake news. Kaya minsan, ang solusyon nila ay mag-disengage na lang — para hindi sila ma-manipulate. Problema lang, ang disengagement ay may bayad din: wala silang boto.

Ang Bagong Paraan ng Pagiging Political

Pero hindi rin tama na sabihing “hindi politically active ang Gen Z.” Ang totoo, nag-evolve na ang kanilang paraan ng pakikilahok.

Ang Gen Z ay mas malamang na mag-engage sa online campaign activities kaysa sa traditional na paraan — virtual town halls, digital petitions, social media activism. Yung Trillion Peso March? Maraming Gen Z ang nandoon. Yung mga viral fact-check threads pagkatapos ng debates? Gen Z ‘yan karamihan.

At ang resulta ay nakikita na sa data: sa 2025 midterms, ang record-high na voter turnout na 81.65% ay malaking parte ay nai-credit sa youth vote — at ang mga kandidatong na-push ng kabataan online ay gumawa ng unexpected na resulta sa senatorial race.

Ang punto: nandoon ang kanilang energy — nasa tamang direction lang kailangan itong i-channel.

Ang mga youth organizations tulad ng Youth Vote Philippines, Kabataan Partylist, at Student Council Alliance of the Philippines ay nagsisilbing platform para sa mga kabataang mag-advocate para sa kanilang mga karapatan. Hindi kailangan mag-isa ang first time voter.

Para sa Mga Gen Z na Nagbabasa Nito

Kung ikaw ay first time voter o malapit ka nang maging isa — hindi ka lecture namin. Alam mo na ang mga isyu. Alam mo na ang mga problema. Baka mas alam mo pa kaysa sa mga taong nagsasalita sa telebisyon.

Pero ito ang simpleng katotohanan: ang boto ay isa sa pinakamura at pinaka-accessible na paraan ng pagbabago sa Pilipinas. Hindi kailangan ng malaking sweldo. Hindi kailangan ng connections. Kailangan lang ng ID at oras.

At sa 2028, ang bawat boto ng kabataan ay magiging mas mahalaga kaysa dati — kasi ang mga taong nananatiling tahimik ay nagbibigay ng kapangyarihan sa ibang tao na pumili para sa kanila.

Tayo ang nagtatayo ng ating kinabukasan. At hindi tayo dapat sumuko sa mas mababa kaysa sa nararapat sa atin.

Pag-isipan mo ‘yan.

Para sa Mga Hindi Pa Gen Z na Nagbabasa Nito

Kung gusto mong i-engage ang Gen Z voters — bilang organisasyon, bilang kandidato, o bilang kapwa mamamayan — eto ang pinaka-importanteng advice:

Huwag silang kausapin na parang bata. Alam nila. Respetahin ang kanilang intelligence, address ang kanilang totoong concerns, at huwag gumamit ng Gen Z slang na hindi naman natural sa’yo. Mararamdaman nila.

Sa halip na mga sikat na influencer, mas epektibo ang pakikipagtulungan sa mga activists at community leaders na pinagkakatiwalaan at iginagalang ng Gen Z. Ang authenticity — hindi celebrity — ang pera sa kanilang mundo.

Hanggang 2028

Dalawang taon na lang. Malaking bilang ng bagong first time voters sa Pilipinas ang mag-re-register. Ang tanong ay hindi kung ilan sila — malaki na ‘yun.

Ang tanong ay kung saan sila magpupunta pagdating ng araw ng halalan.

At iyon — ang sagot sa tanong na iyon — ay depende sa kung paano natin kausapin sila ngayon.

Sources: Capstone-Intel — Targeting and Engaging Gen Z Voters · Capstone-Intel — The Role of Youth Organizations in Philippine Politics · Capstone-Intel — Strategies for Engaging First-Time Voters · Philstar — Millennials, Gen Z make up 60 percent of voting population